Ingrediënten
Shilajit: wat het is en waarom het uit de bergen komt
In het kort
- Shilajit is een donkere hars die in de zomer uit rotsspleten in hooggebergte sijpelt.
- Het ontstaat over duizenden jaren uit plantenresten die tussen de rotsen zijn samengeperst.
- De hoofdbestanddelen zijn fulvinezuur en humuszuur; daarnaast bevat het tientallen sporenelementen.
- Ruwe hars moet gezuiverd worden — ongezuiverde hars kan zware metalen bevatten.
- Puur smaakt het scherp en rokerig; in een gummy proef je dat niet terug.
Geen kruid, geen mineraal
De meeste supplementen komen uit een plant of uit een laboratorium. Shilajit uit geen van beide. Het is een hars — een taaie, donkerbruine tot zwarte substantie die in de warme maanden uit spleten in de rotsen sijpelt.
Je vindt het in hooggebergte: de Himalaya, de Altai, de Kaukasus, delen van Iran. Meestal boven de 3000 meter. In het Sanskriet heet het shilajatu, wat zoiets betekent als "overwinnaar van de rots".
Hoe het ontstaat
Het korte antwoord: heel langzaam.
Op grote hoogte groeien planten en mossen tussen de rotsen. Als die afsterven, komen de resten in spleten terecht. Daar liggen ze — onder druk, bij lage temperaturen, zonder veel zuurstof. Over duizenden jaren worden die plantenresten samengeperst en langzaam omgezet.
Wordt het in de zomer warm, dan wordt de massa zachter en sijpelt hij naar buiten. Dát is wat verzamelaars van de rotsen schrapen.
Het is dus geen plant die je oogst en ook geen steen die je delft. Het zit ergens daartussenin, en dat is precies waarom het zo'n eigenaardig product is.
Wat erin zit
Het grootste deel van shilajit bestaat uit humusstoffen: fulvinezuur en humuszuur. Samen vormen die het leeuwendeel van de hars. Fulvinezuur is het bestanddeel waar in onderzoek de meeste aandacht naar uitgaat, omdat het de kleinste moleculen heeft.
Daarnaast bevat shilajit van nature tientallen sporenelementen in ionvorm — onder meer magnesium, calcium, ijzer, zink, kalium en selenium. Hoeveel precies verschilt per vindplaats, want het hangt af van de rotsen waar het uit komt.
Nogmaals de nuance. Dat een mineraal in de hars zit, betekent niet dat je er in een dagdosering iets noemenswaardigs van binnenkrijgt. Bij 500 milligram gaat het om sporen. Kijk voor de gegarandeerde waarden altijd in de voedingswaardetabel van het product.
Waarom zuiveren nodig is
Dit is het belangrijkste stuk van dit artikel, en het staat zelden op een verkooppagina.
Ruwe hars die van een rots is geschraapt bevat ook wat er verder tussen zat: zand, steengruis, plantenresten. En omdat het uit gesteente komt, kan het zware metalen bevatten — lood, arseen, kwik. Dat is geen theoretisch risico; er zijn meerdere terugroepacties geweest van ongezuiverde shilajit die in de handel kwam.
Zuiveren gebeurt traditioneel door de hars op te lossen in water, te filteren en langzaam in te dampen. Bij een fatsoenlijke leverancier volgt daarna een laboratoriumtest per productiepartij.
Wat je dus wilt weten voor je iets koopt:
- Is de hars gezuiverd? Staat dat er letterlijk?
- Wordt er per partij getest op zware metalen?
- Waar is het geproduceerd? Binnen de EU geldt Europese wetgeving voor maximale gehaltes.
Hars, poeder of gummy
| Vorm | Hoe je het neemt | Waar mensen op afhaken |
|---|---|---|
| Hars | Een klontje ter grootte van een rijstkorrel afwegen en oplossen in warm water of melk | Het afwegen, de plakkerige pot en de scherpe smaak |
| Poeder | Een maatschepje door een drankje | Klontert, en de smaak blijft |
| Gummy | Kauwen, geen water nodig | Je zit vast aan de dosering die erin zit |
Sleep opzij voor de laatste kolom →
Waar het naar smaakt
Puur is shilajit uitgesproken: scherp, rokerig, aards, met een bittere nasmaak die blijft hangen. Wie het ooit van een lepel heeft gehad, vergeet dat niet meer.
Veelgestelde vragen
Waar komt shilajit vandaan?
Uit rotsspleten in hooggebergte, meestal boven de 3000 meter. De bekendste vindplaatsen liggen in de Himalaya en de Altai.
Is shilajit een plant of een mineraal?
Geen van beide. Het is een hars die over duizenden jaren uit samengeperste plantenresten tussen de rotsen is ontstaan.
Wat is fulvinezuur?
Een van de twee humusstoffen die het grootste deel van shilajit uitmaken, naast humuszuur. Het is de stof die in laboratoriumonderzoek de meeste aandacht krijgt.
Waarom is de ene shilajit veel duurder dan de andere?
Meestal door zuivering en controle. Zuiveren kost opbrengst, en een laboratoriumtest per partij kost geld. Goedkope hars is vaak ongezuiverd of aangelengd.
Hoeveel neem je per dag?
Houd de aanbevolen dagdosering op de verpakking aan. Gebruik je medicijnen, ben je zwanger of geef je borstvoeding? Overleg dan met je huisarts of apotheker voor je een supplement neemt.
