Etiket lezen
Zo lees je het etiket van een supplement
In het kort
- De voorkant is marketing. De achterkant is informatie.
- %RI vertelt hoeveel van de dagelijkse referentie-inname je binnenkrijgt.
- Een claim mag pas bij minstens 15% RI — daaronder is het wettelijk niets waard.
- Bij een plantenextract heb je de verhouding nodig, anders zegt het aantal milligram niets.
- Ingrediënten staan op volgorde van hoeveelheid: wat vooraan staat, zit er het meest in.
De voorkant is reclame
Begin achteraan. Op de voorkant van een potje staat wat een merk je wil laten geloven; op de achterkant staat wat erin zit. Die twee komen niet altijd overeen — en dat is geen bedrog, het is gewoon hoe verpakkingen werken.
Dit stuk loopt de achterkant van boven naar beneden langs.
1. Dagdosering: het getal waar alles aan hangt
Bovenaan de voedingswaardetabel staat waar de cijfers op slaan: per 1 gummy, per 2 gummies, per capsule, per 5 ml.
Dit is het belangrijkste getal op de hele verpakking, want alle andere cijfers hangen ervan af. Een product dat "1000 mg per 2 gummies" levert en een product dat "1000 mg per 4 gummies" levert, zijn twee verschillende producten — ook al staat op beide voorkanten hetzelfde.
Reken het altijd om naar dagen. Zestig gummies, twee per dag, is dertig dagen. Zestig gummies, één per dag, is zestig dagen. Dat is een verschil van honderd procent in de prijs per dag.
2. %RI: hoeveel is het eigenlijk?
Achter elke vitamine of mineraal staat een percentage met de letters RI: referentie-inname. Dat is de hoeveelheid die een gemiddelde volwassene per dag ongeveer nodig heeft.
Staat er "Vitamine C 30 mg (38%)", dan levert de dagdosering 38% van die referentie.
Twee dingen om te weten:
- De RI is één getal voor alle volwassenen. Voor kinderen gelden andere waarden — daarom staat er op kinderproducten vaak geen %RI, of een eigen tabel.
- Een streepje in plaats van een percentage betekent dat er geen referentie-inname is vastgesteld. Dat zie je bij plantenextracten zoals zwarte zaad, shilajit, matcha en cranberry. Het is geen weglating, er ís gewoon geen norm.
3. De 15%-regel: waar een claim mag
Dit is het stukje wetgeving waar je het meeste aan hebt als koper.
Een merk mag pas een gezondheidsclaim aan een vitamine of mineraal hangen als de dagdosering minstens 15% van de referentie-inname levert. Zit er minder in, dan mag er niets over gezegd worden.
Wat betekent dat in de praktijk? Als je op een verpakking een lange lijst vitamines ziet met allemaal lage percentages, is die lijst er vooral om indruk te maken. Kijk welke stoffen boven de 15% uitkomen — dát zijn de stoffen die het product daadwerkelijk levert.
Zo herken je een sprinkeling. Twaalf vitamines op de voorkant, en in de tabel staan er acht op 4% of 6%. Die acht zitten er niet voor jou in, maar om de lijst langer te maken.
4. Het sterretje bij een claim
Zie je op een productpagina zinnen als "draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid" met een sterretje erachter, zoek dan de voetnoot op.
Daar hoort te staan bij welke dosering die claim geldt. Een claim hoort namelijk bij een stof en een hoeveelheid, niet bij het merk. In Nederland mogen alleen claims worden gebruikt die in het Europese claimsregister staan, en alleen als aan de voorwaarden is voldaan.
Staat er een gezondheidsbelofte zonder dat je kunt terugvinden welke stof hem draagt, dan is er iets niet in orde.
5. Plantenextracten: vraag naar de verhouding
Bij planten wordt het rekenwerk lastiger. "500 mg cranberry" kan van alles betekenen:
- Gedroogd vruchtpoeder — de hele bes, gedroogd en gemalen. 500 mg poeder is ongeveer 500 mg bes.
- Extract 50:1 — geconcentreerd. 500 mg extract komt dan overeen met 25.000 mg verse bes.
Zonder die verhouding zegt het aantal milligram dus weinig. Staat er geen verhouding bij, dan is het meestal poeder.
Kom je "gelijk aan 50 bessen" tegen: dat is geen wettelijke maat en niet controleerbaar.
6. De ingrediëntenlijst leest op volgorde
Ingrediënten staan verplicht op volgorde van hoeveelheid, van veel naar weinig. Wat vooraan staat, zit er het meest in.
Bij gummies staat het bindmiddel en de zoetkracht daarom vrijwel altijd bovenaan, en het werkzame ingrediënt verderop. Dat is normaal — een gummy moet ergens van gemaakt zijn.
Waar je wél op let:
- E-nummers met een functie ervoor. "Geleermiddel: pectine (E440)" is duidelijk. Een los E-nummer zonder functie is slordig etiketteren.
- Allergenen staan vet gedrukt.
- "Natuurlijk aroma" zegt alleen dat de smaakstof uit een natuurlijke bron komt, niet welke.
7. Wat er verplicht op moet staan
- De aanbevolen dagelijkse portie
- Een waarschuwing die portie niet te overschrijden
- De zin dat een supplement geen vervanging is van een gevarieerde voeding en een gezonde levensstijl
- Buiten bereik van jonge kinderen bewaren
- Naam en adres van de verantwoordelijke onderneming
Ontbreekt punt 5, wees dan voorzichtig. Er hoort altijd een aanspreekbare partij op te staan.
Veelgestelde vragen
Wat betekent %RI precies?
Het percentage van de dagelijkse referentie-inname voor een gemiddelde volwassene (op basis van 2000 kcal) dat de dagdosering levert.
Waarom staat er bij kruiden een streepje in plaats van een percentage?
Omdat er voor die stof geen referentie-inname is vastgesteld. Dat geldt voor vrijwel alle plantenextracten.
Is meer altijd beter?
Nee. Voor sommige vitamines en mineralen bestaan bovengrenzen. Houd de aanbevolen dagdosering aan, zeker als je meerdere supplementen combineert.
Waarom mag een merk niet zeggen wat een kruid doet?
Omdat in de EU alleen goedgekeurde claims gebruikt mogen worden, en voor de meeste plantenextracten is er geen goedgekeurde claim. Wat een merk wél mag zeggen, gaat over de vitamines en mineralen in het product.
Waar vind ik welke claims zijn toegestaan?
In het EU-register van voedings- en gezondheidsclaims. In Nederland houdt de NVWA toezicht en toetst de Keuringsraad reclame-uitingen vooraf.
