Regels en claims
Waarom je nergens leest wat cranberry precies doet
In het kort
- In de EU mag een verkoper alleen gezondheidsclaims gebruiken die vooraf zijn goedgekeurd.
- Voor cranberry zelf is geen enkele claim goedgekeurd — de ingediende aanvragen zijn afgewezen.
- Een claim over een ziekte mag sowieso niet bij een voedingsmiddel. Dat is een medische claim.
- Dat verbod geldt ook in een blog op een webshop: alles op een verkoopsite telt als reclame.
- Wil je weten wat er wél over bekend is, ga dan naar een onafhankelijke bron, niet naar een verkoper.
Je merkt het meteen als je gaat zoeken
Zoek op cranberry en je krijgt twee soorten pagina's. Webshops die het opvallend vaag houden — "voor je dagelijkse routine", "een slimme aanvulling" — en pagina's die juist van alles beloven.
Dat verschil is geen toeval en het zegt niets over het product. Het zegt iets over wie zich aan de regels houdt.
Dit artikel legt uit hoe die regels werken. Niet omdat het leuk is, maar omdat je er als koper iets aan hebt: als je weet waarom een tekst vaag is, kun je beter beoordelen wat je leest.
De regel in het kort
In de Europese Unie geldt sinds 2006 een verordening over voedings- en gezondheidsclaims. De kern daarvan is simpel:
Een verkoper mag alleen gezondheidsclaims gebruiken die vooraf zijn beoordeeld en goedgekeurd. Staat een claim niet in het Europese register, dan mag hij niet worden gebruikt — ook niet voorzichtig geformuleerd, ook niet als vraag, ook niet met "sommigen zeggen dat".
Goedkeuring loopt via EFSA, de Europese autoriteit voor voedselveiligheid. Die beoordeelt of het bewijs voor een claim sterk genoeg is. Haalt een claim die toets niet, dan komt hij er niet in.
Wat er met cranberry is gebeurd
Voor cranberry zijn claims ingediend. Die zijn beoordeeld en niet goedgekeurd: EFSA vond het aangeleverde bewijs onvoldoende om een oorzakelijk verband vast te stellen.
Dat betekent niet dat er niets onderzocht is — er is juist behoorlijk wat onderzoek naar cranberry gedaan, met wisselende uitkomsten. Het betekent dat de bewijslast voor een claim op een verpakking hoger ligt dan "er zijn studies die iets laten zien".
Gevolg: een verkoper in Nederland mag niet zeggen wat cranberry zou doen. Wij dus ook niet.
En dan is er nog een tweede verbod
Dit is het deel dat vaak wordt gemist, en het is het strengste.
Een voedingsmiddel — en een supplement is wettelijk een voedingsmiddel — mag nooit een medische claim dragen. Dus niets over het voorkomen, behandelen of genezen van een aandoening. Dat is niet een kwestie van goedkeuring die nog kan komen; het mag principieel niet, omdat je dan een geneesmiddel verkoopt zonder handelsvergunning.
Zodra er een ziekte of aandoening in de zin staat, is het dus klaar. Ook als je het omdraait, ook als je "kan bijdragen aan" ervoor zet, en ook als je het in een blog schrijft in plaats van op de verpakking.
"Maar het is toch gewoon informatie?"
Dat is de vraag die we zelf ook stelden, en het antwoord is nee — tenminste, niet op een plek als deze.
De verordening geldt voor commerciële communicatie. Een artikel op de website van een winkel die het product verkoopt, is commerciële communicatie. Ook als het artikel het product niet noemt, ook als er geen knop onder staat.
Dat is logisch als je erover nadenkt: anders zou elke webshop de regels kunnen omzeilen door de beloftes een tabblad verderop te zetten.
Op deze site houden we het daarom overal hetzelfde. Wat we over de bes zelf schrijven — waar hij groeit, hoe hij geoogst wordt, welke stoffen erin zitten — is beschrijving. Wat we over gezondheid zeggen, hangt aan een vitamine met een goedgekeurde claim, met de dosering erbij.
Waar je het antwoord dan wél vandaan haalt
Als een verkoper het niet mag zeggen, wie dan wel? Partijen die niets verkopen.
- Thuisarts.nl — gemaakt door Nederlandse huisartsen. Hier vind je wat er medisch bekend is over klachten en wat je eraan kunt doen.
- Het Voedingscentrum — onafhankelijke voorlichting over voeding en supplementen.
- Je huisarts of apotheker — zeker als je klachten hebt die terugkomen, of als je medicijnen gebruikt.
Dat is geen wegduiken. Het is het eerlijke antwoord: voor een medische vraag ga je naar iemand die medisch mag adviseren, niet naar een webwinkel.
Waar je een verkoper wél op kunt afrekenen
Er is genoeg dat wij wél moeten kunnen onderbouwen, en waar je ons dus op mag beoordelen:
- Hoeveel zit erin per dag? In milligram, per dagdosering. Dat staat in de tabel op elke productpagina.
- Extract of poeder, en in welke verhouding?
- Waar is het gemaakt en waarmee is het gebonden?
- Welke vitamine draagt welke claim, en bij welke dosering? Dat hoort er letterlijk bij te staan.
Een merk dat die vier vragen concreet beantwoordt, is te controleren. Een merk dat grote beloftes doet maar deze vragen ontwijkt, is dat niet.
Veelgestelde vragen
Waarom mag een merk niet zeggen wat cranberry doet?
Omdat er in de EU geen goedgekeurde gezondheidsclaim voor cranberry bestaat. De ingediende claims zijn beoordeeld en afgewezen wegens onvoldoende bewijs.
Geldt dat ook in een blog?
Ja. De regels gelden voor commerciële communicatie, en een artikel op de site van een verkoper valt daaronder — ook als het product er niet in genoemd wordt.
Mag een merk zeggen dat iets een aandoening voorkomt?
Nee. Dat is een medische claim, en die is bij een voedingsmiddel principieel niet toegestaan.
Wie controleert dit in Nederland?
De NVWA houdt toezicht. Daarnaast toetst de Keuringsraad reclame-uitingen voor gezondheidsproducten vooraf.
Waar vind ik betrouwbare informatie over klachten?
Bij Thuisarts.nl, het Voedingscentrum, of bij je eigen huisarts of apotheker.
