Ingrediënten
Matcha of koffie: het verschil in cafeïne, smaak en ritueel
In het kort
- Matcha is fijngemalen groene thee: je drinkt het hele blad, geen aftreksel.
- Een kop matcha bevat doorgaans minder cafeïne dan een kop filterkoffie.
- In matcha zit ook L-theanine, een aminozuur dat in koffie niet voorkomt.
- De smaak is grassig en licht bitter; hoe hoger de kwaliteit, hoe zoeter en romiger.
- Wie matcha vooral laat staan vanwege de bereiding, heeft daar tegenwoordig alternatieven voor.
Wat matcha eigenlijk is
Bij gewone thee laat je blad trekken in water en gooi je het blad weg. Bij matcha doe je dat niet: het blad is tot poeder gemalen en dat poeder klop je door het water. Je drinkt dus het hele blad.
De struik is dezelfde als die van zwarte thee en oolong: Camellia sinensis. Wat matcha anders maakt, is de teelt. De laatste weken voor de oogst worden de struiken afgeschermd van direct zonlicht. De plant maakt daardoor meer chlorofyl aan — vandaar de felgroene kleur — en de smaak wordt zachter.
Na het oogsten worden de blaadjes gestoomd, gedroogd, ontdaan van steeltjes en nerven, en tot slot in steen gemalen. Dat malen gaat langzaam, want warmte tast de smaak aan.
Cafeïne: het echte verschil
Beide bevatten cafeïne. Dat is het eerste misverstand dat weg moet: matcha is niet cafeïnevrij.
Het verschil zit in de hoeveelheid en in wat er nog meer in zit. Een kop filterkoffie zit doorgaans hoger in cafeïne dan een kop matcha. Precieze getallen zijn lastig, omdat het bij koffie afhangt van de bonen, de maalgraad en de zetmethode, en bij matcha van hoeveel poeder je gebruikt.
Wat matcha wél heeft en koffie niet, is L-theanine: een aminozuur dat vrijwel alleen in theebladeren voorkomt. Het is ook de stof die matcha zijn kenmerkende umami-toon geeft.
Over wat L-theanine precies in het lichaam doet, loopt nog onderzoek. Er is in de EU geen goedgekeurde gezondheidsclaim voor. Wat je online leest over "rustige focus" is dus geen vastgesteld feit maar een beschrijving van hoe mensen het ervaren.
De smaak
Matcha smaakt grassig, vol en licht bitter, met een zoutige umami-toon. Hoe hoger de kwaliteit, hoe minder bitter en hoe romiger.
- Ceremoniële kwaliteit — jonge blaadjes van de eerste oogst, fijn gemalen, felgroen. Bedoeld om puur met water te drinken.
- Culinaire kwaliteit — latere oogst, steviger van smaak, doffer van kleur. Bedoeld om door melk, gebak of ijs te verwerken.
Is je matcha bruinig in plaats van felgroen, dan is hij vaak oud of blootgesteld aan licht en lucht. Bewaar poeder luchtdicht, koel en donker.
Het ritueel — en waarom mensen afhaken
Traditioneel gaat het zo: zeef het poeder om klontjes te voorkomen, doe het in een kom, giet er water bij van ongeveer 80 graden — niet kokend, want dan wordt het bitter — en klop met een bamboegarde in een W-beweging tot er schuim op staat.
Dat is een mooi ritueel. Het is alleen niet iets wat de meeste mensen op een doordeweekse ochtend om kwart over zeven doen. En dat is precies waarom veel bussen matcha halfvol in de kast blijven staan.
Matcha naast koffie, niet in plaats van
Je hoeft niet te kiezen. Veel mensen drinken 's ochtends koffie en pakken later op de dag iets met matcha, als ze de derde kop koffie liever overslaan.
Er bestaan tegenwoordig ook vormen waarbij het bereiden vervalt: poeder in zakjes, drinkklare blikjes, en supplementen met matcha erin. Welke vorm past, hangt vooral af van of je hem daadwerkelijk elke dag pakt.
Veelgestelde vragen
Bevat matcha meer cafeïne dan koffie?
Meestal niet. Een kop filterkoffie zit doorgaans hoger. Maar het hangt sterk af van hoeveel poeder of koffie je gebruikt.
Wat is L-theanine?
Een aminozuur dat vrijwel alleen in theebladeren voorkomt en dat matcha zijn umami-smaak geeft. In de EU is er geen goedgekeurde gezondheidsclaim voor.
Waarom is mijn matcha bitter?
Meestal door te heet water. Gebruik water van ongeveer 80 graden. Ook een lagere kwaliteit of oud poeder maakt het bitterder.
Waarom is ceremoniële matcha zoveel duurder?
Eerste oogst, jonge blaadjes, langer afgeschermd en langzamer gemalen. Dat kost meer per kilo blad.
Kan ik matcha drinken als ik gevoelig ben voor cafeïne?
Matcha bevat cafeïne, dus houd daar rekening mee. Twijfel je, overleg dan met je huisarts of apotheker.
